Strach, strachy i straszki

CELE OGÓLNE

  1. Rozwijanie kompetencji językowej;
  2. Rozwijanie ekspresji słownej i twórczej;
  3. Doskonalenie umiejętności wypowiadania się na określony temat;
  4. Doskonalenie słuchania tekstu z uwagą i zrozumieniem;
  5. Stymulowanie rozwoju uwagi i pamięci;
  6. Kształtowanie umiejętności społecznych – prawidłowe, zgodne funkcjonowanie dziecka w grupie podczas zabawy, wspólnego śpiewu itd.

CELE OPERACYJNE

Dziecko:

  1. angażuje się we wspólny śpiew i zabawę;
  2. poprawnie wykonuje ćwiczenia artykulacyjne;
  3. potrafi wysłuchać z uwagą czytanego tekstu literackiego;
  4. formułuje poprawne odpowiedzi na pytania inspirowane omawianym tekstem literackim;
  5. potrafi krótko opowiedzieć, o czym jest tekst;
  6. potrafi opisywać wygląd przedmiotu lub osoby, korzystając z materiału językowego zamieszczonego w lekcji 16 (Bawimy się w polski);
  7. przyjaźnie i życzliwie odnosi się do nauczyciela i innych dzieci.

1. ZAJĘCIA WPROWADZAJĄCE

POWITANIE

GIMNASTYKA JĘZYKA

ETAP 1
– Dzieci uczą się piosenki Szarak – Długie Uszy (załączniki: audio, nuty). Piosenka służy ćwiczeniu poprawnej artykulacji głoski SZ1.

Szarak – Długie Uszy

Sza, Szo, Szu, Sze, Szy –
Coś szeleści w chaszczach.
Sza, Szo, Szu, Sze, Szy –
Stwór o sześciu paszczach,
Sza, Szo, Szu, Sze, Szy –
Szczerzy zęby w głuszy…

A to tylko –
sza! sza!
szarak – Długie Uszy.

Z myślą o dzieciach o preferencji wizualnej oraz o tych, u których znajomość języka jest jeszcze słaba, należy zaprezentować słowa piosenki w formie piktogramów (załącznik: piktogram). Dzieci mogą również same stworzyć piktogramy obrazujące kolejne wersy piosenki.
W tym celu dzielimy dzieci na grupy. Każda z grup opracowuje graficznie jeden z wersów. Podczas pracy (w tle) puszczamy dzieciom muzykę. Kolejnym etapem jest wspólne ułożenie ruchów do piosenki, będą one pomocne szczególnie dzieciom o modalności kinestetycznej. Zarówno muzyka, jak i ruch mają też na celu uaktywnienie prawej półkuli mózgu. Włączenie prawej półkuli w proces przyswajania materiału językowego czyni ten proces efektywniejszym i przyjemniejszym, a tym samym poprawia jego skuteczność2.

2. ZAJĘCIA WŁAŚCIWE

ETAP 1
– Prezentacja wiersza Danuty Wawiłow Strzygi.

Strzygi

Kiedy jesień się na dobre
zaczyna,
kiedy w polu czerwienieje
jarzębina,
kiedy liście pędzą z wiatrem
na wyścigi,
z ciemnych dziupli wykradają się
strzygi.
Idą boso na rozstajne
drogi,
w szare włosy wplatać ciernie
i głogi,
w strugach deszczu nad dachami
przelatać,
śpiącym koniom senne grzywy
zaplatać.
Czasem myślisz –
to puchają puchacze,
a to strzyga
na rozstajach płacze.
Czasem myślisz –
wiatr zawodzi w drzewach,
a to strzyga
na rozstajach śpiewa.
Czasem myślisz –
co tam w deszczu śmiga?
A to strzyga, mój mały
to strzyga…

ETAP 2
Rozmowa inspirowana tekstem:
Zanim prowadzący wytłumaczy, co to jest strzyga (postać ze słowiańskiej mitologii, słowiański odpowiednik wampira), może poprosić dzieci, aby opowiedziały o strachach, które znają. Można też porozmawiać z dziećmi o tym, czego się boją, i zapytać, jak nazywają te „straszki”. W zależności od wiedzy dzieci można następnie opowiedzieć im o kilku innych polskich strachach, np. o lichu, dydku, mamunie3.

ETAP 3
Dzieci zostają podzielone na grupy (2-3 osobowe). Każda z grup otrzymuje duży karton papieru i rysuje strzygę. Następnie, nadal pracując w grupach i korzystając z materiału językowego zamieszczonego w lekcji 16. Bawimy się w polski, dzieci w kilku zdaniach (na osobnej kartce) opisują wygląd narysowanej strzygi. Każda z grup oddaje kartkę z opisem nauczycielowi. Nauczyciel czyta poszczególne opisy, a dzieci starają się (słuchając opisów) zgadnąć, który opis dotyczy konkretnych rysunków.

Nauczyciel wybiera jeden z rysunków i zadaje dzieciom pytania. Dzieci odpowiadają, korzystając z materiału językowego zawartego w lekcji 16, np.:
Pytanie: Czy strzyga jest wysoka?
Odpowiedź: Tak, strzyga jest wysoka.
Pytanie: Czy strzyga jest ładna?
Odpowiedź: Nie, strzyga jest brzydka.
Poziom trudności pytań dostosowujemy do umiejętności językowych swych uczniów, pamiętając o tym, że sukces stanowi dla nich motywację.

Zabawa Kto to zrobił?
Prowadzący zadaje dzieciom proste pytania, na które dzieci odpowiadają według schematu np.:
Prowadzący: Kto wypił moją kawę?
Uczeń: Twoją kawę wypiła strzyga.
Prowadzący: Kto rozlał sok?
Uczeń: Sok rozlała strzyga.
Tym dzieciom, które sprawniej posługują się językiem polskim, można zadawać pytania trudniejsze (np. pytania o przyczynę, o sprawcę czynności).
Starsi uczniowie mogą w grupie napisać instrukcję zwalczania strachu, potwora czy innego stwora (inspiracja w załączniku: instrukcja)

ETAP 4
– Rekapitulacja (załącznik: rekapitulacja).

ETAP 5
– Przyznanie sprawności – Poskramiacz strachów i straszków (można wymyślić stosowny znak).
– Wklejenie sprawności do zeszytu.

3. ZAKOŃCZENIE ZAJĘĆ

ETAP 1
Przekazanie dzieciom (w młodszych grupach) listów do rodziców (załącznik: list do rodziców)

ETAP 2
Pożegnanie.

Autorką lekcji jest Olga Pawlik.

1 Prawidłowa wymowa głoski SZ – czubek języka kierujemy za górne zęby (do górnego dziąsła), zęby zwieramy, wargi lekko wysuwamy do przodu (E. J. Lichota: Terapia wad wymowy. Kraków 2009, s. 21).
2 E. Lipińska, A. Seretny: Z zagadnień dydaktyki języka polskiego jako obcego. Kraków 2006, s. 41.
3 Por. B., A. Podgórscy: Wielka księga demonów polskich. Leksykon i antologia demonologii ludowej. Katowice 2006.

Accessibility